woensdag - 10 oktober 2001
Steganografie; hoax of werkelijkheid?

De berichtgeving uit de Telegraaf van zondag 14 november 2004 maakt deze column actueel. De uitkomst is wederom hetzelfde: het bericht slaat nergens op. Het is hetzelfde als beweren dat terroristen zuurstof gebruiken: Zinloze zingeving.

De laatste weken hebben om bekende redenen in het teken gestaan van beveiliging. Om het vertrouwen van de consument, c.q. burger, in het leven weer te verhogen heeft het Nederlandse kabinet diverse, de veiligheid bevorderende, maatregelen afgekondigd. Met betrekking tot Internet worden in binnen- en buitenland maatregelen genomen of onderzocht die moeten resulteren in een betere grip op informatiestromen.

Opvallend daarin is het aantal stemmen dat opgaat om de diverse soorten van cryptografie bij de kop te nemen. In een bericht op security.nl worden de door het kabinet aangekondigde maatregelen besproken (het volledige plan is bij het Ministerie van Justitie te downloaden). Netkwesties ging een drietal weken geleden ook al de discussie aan over wel of geen encryptie.

En dan afgelopen week. Op NU.nl wordt een bericht geplaatst over het feit dat de terroristen groep van Osama Bin Laden gebruik zou maken van steganografie voor het verbergen van hun berichten. Het bericht verwijst naar de Amerikaanse nieuwszender ABC (real video), die in hun reportage de Amerikaanse firma WetStone aanhalen en de CEO van dat bedrijf, Chet Hosmer, in beeld zijn trukje laten uitvoeren.

WetStone Technologies, Inc. is een bedrijf dat in opdracht van het Air Force Research Laboratory onderzoek uitvoert naar o.a. steganografie. Hiertoe is bij het Utica college een onderzoeksafdeling opgericht. En het is tevens een firma met de nodige media aandacht (exposure).

In februari van dit jaar, om precieser te zijn op 5 februari, werd door USAtoday een artikel geplaatst (eigenlijk twee) over het feit dat terroristen steganografie gebruiken voor het uitwisselen van berichten. In beide berichten worden  medewerkers van Wetstone Technologies aangehaald.

Niks mis mee, zou je zo denken. Berichten uit februari die in november nieuw leven worden ingeblazen omdat ze opnieuw actueel zijn geworden. Maar waarom zijn ze dan actueel geworden? Het antwoord op die vraag is simpel.

Op 31 augustus, j.l., wordt door twee onderzoekers (Peter Honeyman en Niels Provos) van de Universiteit van Michigan een onderzoek gepubliceerd. In dit onderzoek beschrijft men een methode waarmee men kan ontdekken of, en zo ja hoe, steganografie wordt gebruikt op het internet. In de referenties wordt een verwijzing gemaakt naar het artikel uit februari van USAtoday.

De conclusie van het rapport? "Even though we analyzed two million images that we obtained from eBay auctions, we are unable to report finding a single hidden message."

Steganografie bestaat. Steganografie wordt gebruikt. Wat blijkt is dat het eenvoudigweg aan computer rekenkracht ontbreekt om alle mogelijke vormen van cryptografie te detecteren en te breken. In het licht van deze conclusie lijkt het dan ook aannemelijk te veronderstellen dat we ons moeten concentreren op het verbeteren van opsporingsmethoden die wél zin hebben.

Het reguleren van cryptografische toepassingen is geen haalbare kaart. De punten die betrekking hebben op cryptografie in het Nederlands actieplan lijken dan ook alleen bedoeld als zoethoudertje. Niet als oplossing of maatregel.

Oktober, 2001

Leon Kuunders

p.s. ik heb het bovenstaand scenario zo volledig als mogelijk in beeld gebracht. Het is als te downloaden als GIF. LET OP: de GIF is 350 KB, en groot!!